Dijital Dağların Efesi "AHBAP" Maskesi…

Ege dağlarının bu namlı efesi, bir yandan devletin otoritesini hiçe sayıp dağa çıkar, insan kaçırır, zenginlerden haraç keserdi; diğer yandan ise topladığı bu ganimetlerle fakir kızları evlendirir, köprüler inşa eder, yoksul köylüye buğday dağıtırdı. Halk, onun işlediği cürümleri, akıttığı kanı görmezden gelir; sadece yaptığı "iyilikleri" türkülerle destanlaştırırdı. Bugün Türkiye, bir asır sonra aynı filmi, bu kez dağlarda değil, sosyal medyanın dijital platolarında ve televizyon ekranlarında izliyor. Karşımızda modern bir Çakırcalı portresi var: Haluk Levent.

Yoksulluktan Doğan "Kurtarıcı" Kamuflajı

Bu trajik hikayeyi anlamak için spot ışıklarını bugünden alıp Adana Karataş’ın yoksul sokaklarına, dokuz çocuklu bir ailenin içine çevirelim. Haluk Levent, çocukluğu ve gençliği boyunca sürekli kaybetmiş bir karakterdi. Karadeniz Teknik’te Orman Mühendisliği, Ankara’da İnşaat Teknikerliği, İstanbul’da Fizik derken, kapısından girdiği hiçbir üniversiteyi bitiremedi. Ticarete atıldı, batırdı; borçlandı ve kaçtı.

Girdiği her kapı yüzüne kapanan, girdiği her işi batıran bir gencin, sokaklarda gitarıyla hasta çocuklar için şarkı söyleyip para toplamaya başlaması sıradan bir "yardımseverlik" dürtüsüyle açıklanamazdı. Bu, psikolojideki "Kurtarıcı Sendromu”na / rolüne bürünmek, sığınmaktı. Hayat boyu kendini kurtaramamış bir adamın, başkalarını kurtararak var olmaya çalışmasıydı.

Sokakta hasta bir çocuğun davasını üstlenmek, zabıtanın copundan, polisin nezarethanesinden ve toplumun "aylak" yaftasından korunmanın en kurnazca yoluydu. Yardımseverlik, Haluk Levent için daha ilk günden itibaren hayatta kalmasını sağlayan, toplumsal meşruiyet üreten bir kalkandı.

Tarihin Aynasındaki Portreler: Kastelli’den Jet Fadıl’a

Türkiye, dolandırıcılar ve onlara kananlar mezarlığıdır. Ancak bu ülkenin "kurnazları" ile "aydınları" arasında sınıfsal bir fark vardır.

Sülün Osman’a ya da Banker Kastelli’ye inananlar; kısa yoldan köşeyi dönmeye çalışan, emeğe değil ranta tapan, cahil ve kurnaz insanlardı. Onların motivasyonu bireysel açgözlülüktü.

Daha yakın tarihte "Jet Fadıl" (Fadıl Akgündüz) sahneye çıktığında ise sömürülen şey bireysel açgözlülükten kimliksel aidiyete evrildi. Muhafazakar kitlelere "İslami devre mülk" ve "yerli otomobil" satarak milyarlar topladı. Kitleler ona sadece para kazanmak için değil, "muhafazakar burjuvazinin yükselişi" fantezisine ortak olmak için inandılar.

Haluk Levent ve onun "Ahbap" hareketi ise seküler, modern ve muhalif kesimin "sivil toplum, dayanışma ve imece" mitini sömürdü. Kastelli parayı, Jet Fadıl inancı, Haluk Levent ise seküler vicdanı kaldıraç olarak kullandı.

Adliye Koridorlarında Bir Ömür

Müzik kariyerine paralel olarak ilerleyen icra dosyaları, karşılıksız çekler, senet sahtecilikleri ve tefeci borçları Haluk Levent’in hayatının değişmez dekoruydu. 1997’de ve 2010’da karşılıksız çekler yüzünden hapis yattı. Yağmaya teşebbüs ve çete davalarında yargılandı.

İşin garibi, her köşeye sıkıştığında, alacaklıları onu icraya verdiğinde arkasındaki kitle devreye giriyor; "Çocuklara yardım eden adamı sıkıştırıyorlar" diyerek alacaklıları adeta linç ediyordu. Bu dokunulmazlık zırhı o kadar işlevseldi ki, en son adli kayıtlara geçen milyarlarca liralık kumar ve yasa dışı bahis iddialarına, adli soruşturmalara rağmen bu zırh kolay kolay delinemedi. Bir eliyle çocuklara konteyner kurarken, diğer eliyle kumar masalarında milyonlar kaybeden iki uçlu bir karakterin faturası, maalesef yine ona inananlara kesildi.

Aydınların Büyük Aymazlığı ve Siyasi Rövanşizm

Asıl can acıtıcı olan, sıradan insanların bu sarmala kanması değil; ülkenin okumuş yazmış, mürekkep yalamış, aydın geçinen yazar, çizer ve sanatçı güruhunun bu oyuna körü körüne alet olmasıdır.

Deprem gibi büyük bir milli felaket anında, devletin kurumsal mekanizmalarında yaşanan aksaklıkları rasyonel bir şekilde eleştirmek aydının görevidir. Ancak bu güvensizliği, bir devlet alternatifine dönüştürüp "Devlete değil, Ahbap'a para gönderin" kampanyasına çevirmek tam bir akıl tutulmasıdır.

Okumuş kesim, sırf iktidara olan nefretinden ve muhalif görünme arzusundan dolayı, arkasında şeffaf bir denetim mekanizması olmayan, kurumsallıktan uzak, tek bir adamın karizmasına bağlı bir derneği devletin Kızılay’ına, AFAD’ına alternatif ilan etti. "Bizim mahallenin gitar çalan seküler kahramanı, devletin muhafazakar bürokratından daha güvenilirdir" ön kabulü, aydınların "seküler bir cemaat" gibi davranmasına yol açtı. İktidar karşıtlığı o kadar kör edici bir boyuta ulaştı ki, Haluk Levent’in kumarbazlığını, mahkumiyetlerini, geçmişteki onlarca şaibeli davasını vaka-i adiyeden gösterip milyonlarca insanı yanılttılar.

Dünyada Sivil Toplum, Türkiye’deki "Tek Adam" Yanılgısı

Sivil toplum örgütleri (STK) modern dünyada elbette kamu hizmetlerine destek olur. Batı’da Kızılhaç ya da sınır tanımayan doktorlar gibi yapılar, devletlerin bıraktığı insani boşlukları doldurur. Ancak buralarda sistem kurumsal şeffaflık, bağımsız denetim raporları ve kurumsal süreklilik üzerine kuruludur. Hiçbir Batı ülkesinde milyon dolarlık fonlar tek bir pop şarkıcısının asistanının şahsi hesabına aktarılamaz, denetlenemeyen bütçelerle "ben yaptım oldu" mantığıyla yönetilemez.

Türkiye’de ise sivil toplum, ne yazık ki kurumsal bir yapıya bürünmek yerine yine "tek adam" figürlerine teslim ediliyor. Siyasetteki tek adamcılığı eleştiren aydınlarımız, sivil toplumda kendi "tek adamlarını" yaratıp ona biat ediyorlar.

Vicdanın İflası

Bugün gelinen noktada, adli dosyalara yansıyan milyarlık kumar borçları, şahsi hesaplara aktarılan deprem paraları ve usulsüz ihaleler yargının önündedir. Ancak yargının vereceği karardan daha önemlisi, sosyolojik olarak verdiğimiz sınavdır.

Sıradan insanın parayı katlama vaadiyle dolandırıldığı bu topraklarda; aydınlarımız da "ahlaki üstünlük ve siyasi rövanş" vaadiyle manipüle edilmiştir. Çakırcalı Mehmet Efe’nin hırsızlığını "yoksula buğday dağıtıyor" diye kutsayan o şark kurnazı zihniyet, aradan geçen yüz yıla rağmen eğitimli sınıfın zihninde en küçük bir değişim göstermemiştir.

Ve en acısı, bu ülkenin temiz niyetli insanlarının sivil dayanışmaya ve iyiliğe olan inancı, bir kez daha bir "ahbaplık" maskesinin altında can çekişmektedir.